Tình yêu có thể làm cho người ta trở thành một phiên bản tệ hơn không?

Ví dụ, một anh chàng bước vào mối quan hệ với một điểm dễ tổn thương tương đối bền vững: vì từng lớn lên trong môi trường bị kiểm soát, anh rất nhạy cảm với cảm giác mất tự do. Anh không thích phải báo cáo mình đang ở đâu, làm gì, khi nào về; và khi căng thẳng, xu hướng tự nhiên của anh là thu mình lại, tự giải quyết vấn đề thay vì chia sẻ.

Khi công việc thuận lợi, ít stress, điều này có thể chẳng gây ra vấn đề gì lớn. Anh vẫn dành thời gian quan tâm và trò chuyện với bạn gái.

Nhưng đến cuối tháng, KPI chưa đạt, áp lực tăng lên, khả năng điều tiết cảm xúc giảm xuống. Anh bắt đầu ít nhắn tin hơn, trả lời cụt hơn, muốn ở một mình nhiều hơn. Nếu bạn gái hỏi: “Anh đang ở đâu?”, “Sao hôm nay anh ít nói vậy?”, “Mấy giờ anh về?”, những câu hỏi vốn có thể chỉ xuất phát từ sự quan tâm lại dễ được anh cảm nhận thành “Em đang kiểm soát anh.” Thế là anh càng khó chịu và càng muốn rút lui.

Trong khi đó, bạn gái cũng bước vào mối quan hệ với những điểm dễ tổn thương của riêng mình. Cô từng có trải nghiệm yêu một người lúc đầu rất quan tâm nhưng sau đó dần lạnh nhạt. Vì vậy, cô đặc biệt nhạy cảm với những dấu hiệu của sự xa cách. Bình thường, cô hoàn toàn có thể tôn trọng không gian riêng của bạn trai. Nhưng khi thấy anh đột nhiên ít nhắn tin, trả lời lạnh hơn, không chủ động kể mình đang làm gì, hệ thống cảnh báo trong cô bắt đầu hoạt động: “Có phải anh hết yêu mình rồi không?”, “Có chuyện gì anh đang giấu mình?”, “Mối quan hệ này có còn an toàn không?”

Càng bất an, cô càng cần được xác nhận, như: muốn anh nói nhiều hơn, thất vọng và phản ứng mạnh hơn trước sự im lặng của anh. Điều đó tiếp tục nhấn sâu vào tổn thương ngầm của anh là sợ mất tự do. Anh chán nản khi giao tiếp với bạn gái hơn.

Cuối cùng, 2 người có thể dần trở thành những phiên bản mà chính họ cũng không thích ở mình: một người ngày càng lạnh lùng, né tránh và phòng thủ; một người ngày càng bất an, kiểm soát và đòi hỏi sự xác nhận. Họ bắt đầu đổ lỗi cho đối phương không biết cách giao tiếp, không hiểu mình.

Điều thú vị là nếu tách riêng từng người ra, chưa chắc những mặt này đã xuất hiện mạnh đến vậy. Và cũng không nhất thiết phải hiểu rằng A đã tạo ra “cái xấu” của B, hay B khiến A trở thành một người tệ hơn. Chính xác hơn là: mỗi người vốn đã mang theo những điểm dễ tổn thương của riêng mình; khi hai điểm ấy vô tình chạm đúng vào nhau, phản ứng tự vệ của người này lại trở thành tác nhân kích hoạt người kia. Rồi phản ứng của người kia quay trở lại kích hoạt người này.

Cứ thế, người này vô tình khơi lên những mặt không tốt của người kia, rồi ngược lại. 

Bài viết này Nhi không có gợi ý một giải pháp nhanh gọn lẹ nào (Tổn thương sâu mang tính bền vững mà!!). Bạn cần hiểu rằng, người yêu có thể hỗ trợ bạn tạo ra cảm giác an toàn, nhưng mỗi người vẫn cần chịu trách nhiệm với những tổn thương và cách phản ứng của chính mình. Mục tiêu dài hạn trong trường hợp này không phải tìm ra ai là người có lỗi, mà là làm sao để khi ở bên nhau, hai người không liên tục khơi lên phiên bản tệ hơn của nhau.

Nhà trị liệu Trần Khoa Việt Nhi